تغار سفالی مندی گناباد | ظرف خمیرگیری سنتی و یادگار سفالگری مند
تغار سفالی مندی گناباد یکی از اصیلترین صنایعدستی شهرستان گناباد است که هنوز هم در زندگی مردم کاربرد دارد. این ظرف بزرگ سفالی، مخصوص خمیرگیری و آمادهکردن نانهای سنتی بهویژه نان تافتون گنابادی است و توسط هنرمندان سفالگر مند تولید میشود. در این مطلب با تاریخچه، کاربردها، فرهنگ و حتی ضربالمثل و اوسانههای محلی مرتبط با تغار آشنا میشوید و راههای خرید این ظرف سنتی ارزشمند را نیز معرفی میکنیم.
تغار سفالی گنابادی چیست و چه کاربردی دارد؟
تغار سفالی گنابادی ظرفی بزرگ، گرد و عمیق است که در خانههای سنتی برای خمیرگیری استفاده میشد. در گذشته، زنان گنابادی آرد را در تغار می ریختند، با آب و مایه خمیر مخلوط میکردند و خمیر نان را ورز میدادند.
امروزه نیز در برخی خانهها، خمیر نان تافتون گنابادی که یکی از نانهای اصیل و خوشمزه محلی است، همچنان در تغار تهیه میشود.
ویژگیها و مشخصات تغار خمیرگیری
- جنس: سفالی (ساختهشده در سفال مند)
- اندازه: بزرگ و جادار، مناسب برای حجم بالای خمیر
- شکل: گرد و کاسهمانند
- کاربرد: خمیرگیری نان، نگهداری و شستوشوی مواد غذایی
تغار مندی را از این جهت مندی می نامند چون به دست هنرمندان سفالگر روستای مند گناباد تولید می شود. هنرمندانی که هنر چند هزار ساله و نیاکانی خود را همچنان زنده نگه داشته و با افتخار از آن زندگی خود را تامین می کنند.
تغار در فرهنگ غذایی و صنایع دستی گناباد
تغار فقط یک ظرف ساده نیست، بلکه بخشی از هویت و فرهنگ خوراک و پخت نان سنتی در گناباد است. در کنار آن، تغارچه سفالی گنابادی بهعنوان نمونهای کوچکتر تولید میشود. این تغار کوچک که برای کشک سابی استفاده می شود نقش مهمی در صنعت غذایی سنتی دارد و چاشنی غذا های سنتی بی نظیری چون جوشپره و انواع آش و اشکنه های گنابادی را به وسیله آن تهیه می کنند.
تغار در فرهنگ و ادبیات
تغار از آنجایی که نقش ویژه ای در زندگی سنتی مردمان گناباد دارد، ردپای آن را در فرهنگ و ادبیات محلی منطقه گناباد نیز می توان یافت.
ضرب المثل تغار
«سالِه دِ خونِه ی او تِغار جابهجا نَمِشَه.» سالی در خانهی او تغاری جابهجا نمیشود.
این ضربالمثل برای افراد فقیر که حتی سالی یک بار هم خمیر نان در خانهشان درست نمیشود و همچنین برای افراد خسیس به کار میرود که از آنها سودی به خودشان و دیگران نمی رسد.
افسانه های محلی و جایگاه تغار در قصههای گنابادی
اوسونه مار و تغار ماست
در روستایی ماری همراه با سه فرزند خود در خانهای لانه داشت. یک روز مار از خانه بیرون رفت،مرد رهگذری که در خانه را باز دیده بود بچه مارها را برداشت. مار مادر که به خانه برگشت و بچههای خود را ندید به گمان آنکه صاحبخانه بچه مارها را برداشته نزدیک ظرف ماستی که همان جا بود رفت و زهر خود را در آن ریخت. در همین هنگام مرد رهگذر که از کار خود پشیمان شده بود،بازگشت و بچه مارها را سر جایشان گذاشت. مار مادر که اینطور دید خود را به سرعت به ظرف ماست رساند و دم خود را به دور آن پیچید و ظرف را شکست تا صاحبخانه از آن ماست زهرآلود نخورد.
خرید تغار سفالی گنابادی از هنرمندان سفالگر مند
اگر به گنابادگردی علاقه دارید، بازدید از کارگاههای سفالگری مند را از دست ندهید. هنرمندان سفالگر مند با مهارت و عشق، همچنان به ساخت این ظروف سنتی ادامه میدهند.
📌 شما میتوانید برای خرید تغار سفالی گنابادی به صورت حضوری به گناباد سفر کنید یا حتی بهصورت تلفنی سفارش دهید تا این اثر ارزشمند صنایعدستی را مستقیماً از هنرمندان بومی تهیه کنید.
