پیران ویسه در گناباد؛ نماد خرد، صلح و یادگار شاهنامه فردوسی
پیران ویسه در گناباد یکی از برجستهترین شخصیتهای شاهنامه فردوسی است که با خردمندی و سیاست خود به عنوان وزیر تورانیان شناخته میشود. او اگرچه در کنار افراسیاب بود، اما همواره به دنبال آشتی میان ایران و توران بود. مردم شهرستان گناباد، بهویژه در روستای تاریخی زیبد، همچنان یاد و نام پیران ویسه را با احترام زنده نگه داشتهاند. جایگاههایی مانند درب صوفه و روایتهای مربوط به جنگ دوازده رخ، پیوند عمیقی میان گناباد و این شخصیت بزرگ ایجاد کرده است.
جایگاه پیران ویسه وزیر تورانیان در شاهنامه فردوسی
پیران ویسه یکی از شخصیتهای کلیدی در شاهنامه فردوسی است که به عنوان دشمن دانا شناخته میشود. او برخلاف بسیاری از فرماندهان تورانی، خردمند، سیاستمدار و صلحجو بود. در جنگ دوازده رخ که در زیبد گناباد رخ داد، پیران ویسه در کنار سپاه توران ایستاد اما سرانجام کشته شد. با این حال کیخسرو، پادشاه ایران، وزیر تورانیان را شایسته احترام دانست و دستور داد تا پیکرش با عزت در دخمهای دفن شود. این احترام نشاندهنده جایگاه ویژه او حتی نزد دشمنانش بود.
پیران ویسه در گناباد و باورهای محلی
در گناباد و روستای زیبد، مکانهایی را به پیران ویسه وزیر تورانیان نسبت میدهند:
- درب صوفه زیبد: محوطهای تاریخی که مردم آن را محل دفن پیران میدانند.
- کوچهها و نامجایها: همچنان نام «پیرو» در میان مردم محلی زنده است.
- آیینهای سنتی: بستن دستمال به درخت، نذر کردن و استفاده از آب چکیده سنگها برای شفا از جمله آیینهای مرتبط با آرامگاه پیران ویسه است.
این پیوند عمیق فرهنگی و تاریخی سبب گردیده که گنابادگردی بدون بازدید از زیبد و درب صوفه کامل نباشد.
اهمیت پیران ویسه در تاریخ و گنابادگردی
پیران ویسه نهتنها یک شخصیت ادبی، بلکه به بخشی از هویت تاریخی شهرستان گناباد است. حضور او در روایتهای محلی، جشنوارهها و نامگذاریها نشان میدهد که گناباد همچنان میراثدار این حکمت و خردورزی است. برای علاقهمندان به گناباد گردی، آشنایی با پیران ویسه فرصتی ارزشمند برای لمس بخشی از تاریخ زنده شاهنامه فردوسی است.
پیشنهاد ویژه برای علاقهمندان به تاریخ
اگر به تاریخ و شاهنامه فردوسی علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم حتماً کتاب «گناباد پیر تاریخ» را مطالعه کنید. در این کتاب ارزشمند، شامل روایتها و پژوهشهای دقیق درباره قلعههای تاریخی، جنگ دوازده رخ، زیبد و شخصیتهایی چون پیران ویسه است. اثری که هر علاقهمند به تاریخ گناباد باید آن را بخواند.
